NCPGKENNISCENTRUM
|
NIEUW!!! Nieuwsberichten ZOEKEN OP TREFWOORDEN Bodyprotector Centered riding Classificatie Diabetes en sport Dwarslaesie en sport Dressuurproeven EAT Grade keuringen Inkendaal singel INTRA Logopedie Men hulpmiddelen Mobiel opstapperron Oefentoestellen Psychotherapie Quarterhorses Rugblessures Singels Teugels IJslanders Zadels |
ARTIKELEN INKENDAAL SINGEL Het ontwerp van een nieuwe therapeutische singel; variatie en gradatie in steunname in functie van de evolutie van gesteunde naar onafhankelijke zit. Ontwikkeld door de auteur: Kim Moens, België Abstract
Onderzoek van bestaande hulpmiddelen om een cliënt met motorische moeilijkheden op het paard te positioneren,
levert voornamelijk aangepaste zadels op. Ruiters die voor een singel kiezen, hebben slechts twee mogelijkheden,
namelijk een voltige- of een antirolsingel. De courant gebruikte singels bevatten een handvat dat dicht bij het
kind gelegen is en bieden maar één manier van steunname. Bijgevolg trachten we een nieuwe singel te ontwikkelen
die meer variatie en gradatie in steunname biedt.Inleiding
Het positioneren van een ruiter met motorische moeilijkheden gaat gepaard met heel wat zoekwerk en - indien nodig -
aanpassingen. Er is al heel wat onderzoek gebeurd naar verschillende zadelmodellen, die de stand van het bekken
gunstig beïnvloeden en bijgevolg de stabiliteit en rompoprichting verbeteren.Op vlak van singels is er heel wat minder keuze. Men kan hier slechts opteren voor het standaardaanbod van voltigesingels en antirolsingels. Er werd slechts één resultaat gevonden voor een ‘aangepaste’ versie, met name de montage van een fietsstuur op een plat zadeltje. In de praktijk blijkt – binnen onze instelling – de nood aan een nieuwe singel, welke meer verschillende mogelijkheden biedt tot handensteun. Bij duozit wordt, wanneer een ruiter zich actief gaat ‘opduwen’, de backrider naar achter bewogen. Hierdoor blijft er onvoldoende plaats over op de paardenrug. Dit leidt tot de opzet een singel te ontwerpen die meerdere uitgangshoudingen ondersteunt en de mogelijkheid biedt een gradatie in mate en kwaliteit van steunname op te bouwen. Op deze manier zou de singel de evolutie van zitten met steun naar onafhankelijke zit kunnen ondersteunen. Methode en materialen
Voor het ontwerp van de nieuwe singel werd nagegaan hoe het zitten binnen de normale ontwikkeling tot stand komt.
Tevens werden tijdens de sessies Equine Assisted Therapy (EAT) verschillende uitgangshoudingen en handzetting in functie
van steunname geëvalueerd. Dit leidde tot de conclusie dat de singel een gradatie aan steunname moest inhouden, om
van gesteunde zit naar onafhankelijke, actieve zit te kunnen evolueren.Binnen de normale ontwikkeling zien we dat steunname telkens voorop gaat aan een stabiele, onafhankelijke uitgangshouding. Een kind zit aanvankelijk met handensteun en gespreide benen. Deze houding geeft hem een grote steunbasis en bijgevolg stabiliteit. Pas na verloop van tijd komt het kind tot een kleinere steunbasis en komen de handen vrij. Kinderen met een vertraagde ontwikkeling blijven soms langer in die eerste fase hangen. Ze hebben langer nood aan steunname om een goede rompoprichting te realiseren en hun evenwicht te kunnen bewaren. Dit gegeven wordt doorgetrokken naar de sessies EAT, waar de kinderen deze steun nog meer nodig hebben, wegens de schommelbewegingen van het paard. Door middel van een handvat kunnen ze zich oprichten tegen de zwaartekracht en deze positie aanhouden. Enerzijds bevat een antirolsingel of voltigesingel een steunpunt dat erg kort bij het kind gelegen is, wat actief opduwen erg moeilijk maakt. Het kind heeft niet de ruimte om zich op te duwen, aangezien de backrider deze reeds inneemt. Anderzijds merken we bij monozit dat wanneer het kind zich actief gaat opduwen, hij verder naar achter gewogen wordt. Hier is de impuls van de achterhand van het paard groter, waardoor het lichaam meer uit balans gebracht wordt. Vele kinderen gaan zich bij het gebruik van een handvat fixeren of gaan hangen. Met een handvat, regelbaar in diepte en hoogte, voorzien van vlakke plaatjes om steunname met open handen of vuisten te stimuleren, kan dit bijgestuurd worden.Bovenstaande criteria vormden de basis voor het ontwerp van de nieuwe singel. Resultaten
De nieuwe singel werd ontworpen om verschillende handzettingen en uitgangshoudingen mogelijk te maken. Er werd
belang gehecht aan een comfortabele zit op het paard, waarbij de vormgeving van de singel geen maximale abductie
van de heupen teweeg brengt. Voor de basis van de singel werd vertrokken van een antirolsingel, met scharnierende pelotten (fig. 1) om een comfortabele zit te verzekeren. De benen van het kind liggen hierbij immers naast de pelotten in plaats van er bovenop (fig 4). Hierdoor wordt geen grotere heupabductie gevraagd dan de breedte van het paard. De constructie voor de handzettingen omvat twee handvatten, waarvan één vast (fig 1, n° 3) en één in hoogte verstelbaar (fig 1, n° 5). Beide handvatten zijn recht en georiënteerd in het horizontaal vlak. Hierdoor kunnen de kinderen steun nemen met de voorarm in pronatie, wat een natuurlijke positie is bij voorwaartse steunname. 
 Fig.1 1. Aluminium pelotten met afgeronde hoeken, voorzien van dunne laag tempur bovenop 1a Kussentjes aflopend van binnen naar buiten. 2. Scharniersysteem om pelotten links-rechts te kunnen bewegen in functie van optimale pasvorm op het paard. 3. Vast handvat tussen de benen van de ruiter 4. Gevorkte buizen als kader voor hoog-laag verstelling van 5 5. Verstelbaar handvat 6. Systeem om 5 vast te klikken op elke mogelijke hoogte Er werd gekozen voor een hoog-laag verstelling die, over een gebogen kader, in elke positie kan vastgezet worden. Zo kan de steun zowel hoger en verder van het lichaam als laag en dicht bij het lichaam aangeboden worden. Op deze manier kan er, net zoals binnen de normale ontwikkeling, geëvolueerd worden van een grote, brede steunbasis naar een onafhankelijke, actieve zit. Men kan kiezen voor een brede of meer centrale handzetting, zowel naar voor/boven toe als tussen de benen. Aangezien sommige kinderen de intentie tonen te gaan 'trekken' of hangen, is het mogelijk een plaatje van 10x10 cm op het handvat te klikken waardoor enkel steunname met open of gesloten handen mogelijk is. 
 Fig.2 voorbeeld van positie met plaatjes  Fig.3 kliksysteem Onderstaande tekeningen tonen de ruiter die gebruik maakt van de nieuwe singel, met en zonder plaatjes om steunname met open handen of vuisten te bevorderen. 
 Fig.4 steunname op het paard 
 Discussie
De ontwikkeling van de singel vereiste heel wat denk- en tekenwerk. In praktijk ondervonden we tijdens het
productieproces heel wat knelpunten.Voor de basis van de singel werd vertrokken vanuit een antirolsingel, met scharnierende pelotten. Deze zijn voldoende groot om de stabiliteit te verzekeren van een handvat en een steunpunt dat recht boven de pelotten komt. Wanneer de constructie voor de handzetting echter meer naar voor toe komt, komt de krachtinwerking voor de steunbasis te liggen, waardoor er een hefboomeffect optreedt en de pelotten gaan kantelen. De pelotten groter maken bood geen oplossing aangezien het kind enerzijds voldoende zitruimte moest hebben, zonder gehinderd te worden en anderzijds de schouders van het paard niet geblokkeerd mochten worden. Bijgevolg dachten we aan een verlenging van de pelotten dmv soepel materiaal. Eén mogelijkheid bestond er in de pelotten te verlengen dmv flappen zacht leder, waar de kinderen op zitten. Daarbij mochten de kinderen geen drukpunten ondervinden, aan het eindpunt van het leer. Het leer kon naar achter toe doorgetrokken worden, zodanig dat het volledige zitvlak van de ruiter ondersteund werd. Het leder mag dan niet te dik zijn om het contact met het paard te behouden. Het leder mag ook niet schuiven, zodat men de singel eveneens zonder zadeldoek kon gebruiken. Helaas was het verbinden beide pelotten onmogelijk, aangezien de pasvorm van de singel op de paardenrug niet behouden blijft. Uiteindelijk werd er gedacht aan een systeem waar beide pelotten verlengd worden dmv een L-vormig lap leder, naar binnen toe. Beide flappen kruisen elkaar over de rug van het paard. Vanuit de flappen vertrekt een (tweede) singel die onder de buik van het paard vastgemaakt wordt. Op deze manier kan extra stabiliteit van de aluminium constructie verzekerd worden, zonder drukpunten te creëren voor het paard of de ruiter. De singel moet voldoende licht zijn, zowel voor het paard als voor de drukverdeling. De singel wordt daarom vervaardigd uit aluminium in plaats van uit ijzer. Dit bemoeilijkt wel het plooien van de buizen en lassen van de constructie. Tenslotte is het verzekeren van de veiligheid een erg belangrijk aspect. Er werd geopteerd voor een bolvormige bescherming aan de uiteinden van de singel. Hierdoor werden de soms scherpe uiteinden weggewerkt, om het kind niet te verwonden bij een eventuele val. De singel wordt best enkel onder supervisie of met een backrider gebruikt! Conclusie
De singel werd uitgetest bij kinderen die nog niet volledig zelfstandig konden zitten, omwille van onvoldoende
rompstabiliteit en/of zitbalans. Deze kinderen zitten met een begeleider op het paard of worden van op de grond
begeleid. Het gebruik van de singel geeft bij deze kinderen een betere oprichting door de verschillende mogelijkheden tot handzetting. Het dwarse handvat biedt een bredere steunbasis, waardoor meer stabiliteit verkregen wordt. Steunname met de voorarmen in pronatie maakt het oprichten makkelijker, het is immers een natuurlijke manier van handzetting. Ook bij een singel met twee handvatten is dit mogelijk. Hierbij is het nadeel echter dat deze singel een grotere heupspreiding eist en het steunpunt vrij laag ligt. Dit brengt de oprichting in het gedrang. Een antirolsingel, met één centraal handvat, biedt een hoger steunpunt en vraagt een minimale abductie in de heupen. De kinderen moeten hier echter vlot de middenlijn kunnen benaderen. Steunname kan enkel met de voorarmen in supinatie. Dit is een onnatuurlijke houding en bijgevolg ook een erg moeilijke. De nieuwe singel combineert de voordelen van bovenstaande klassieke singels. Hierdoor kan deze ene singel een breder publiek aanspreken. Er kan op het paard geëvalueerd worden welke handzetting het beste resultaat geeft. Men hoeft dus niet vooraf te kiezen voor één type singel, om deze keuze nadien te evalueren en eventueel bij te sturen. Een bijkomend voordeel is dat, door middel van de plaatjes die men kan vastklikken op de handvatten, ook steunname op vuistjes of open handen mogelijk is. Kinderen die geen steunpunt nodig hebben om een correcte zithouding te bewaren maar erg onzeker zijn, kunnen met deze singel een houvast krijgen waar ze niet kunnen aan trekken en zich vervolgens fixeren. Nabeschouwing
De singel voldoet aan de verwachtingen die bij de start van het onderzoek gesteld werden. Hij biedt meerdere
mogelijkheden tot handzetting, met een natuurlijke positie van de voorarmen bij steunname. Ook beschikt hij
over een steunpunt dat meer naar voor gelegen is waardoor de backrider meer plaats krijgt op de paardenrug.
De cliënt kan hierdoor een meer onafhankelijke zithouding aannemen, zonder - ongewild - steun te krijgen van de
backrider.De singel lokt geen maximale abductie uit van de heupen en biedt goede voorwaarden voor rompoprichting (zonder fixaties). Dankwoord
Voor de realisatie van dit project wil ik enkele mensen bedanken die het uitwerken ervan mogelijk maakten.
Allereerst dank ik Thomas Van Maele, industrieel vormgever, die mijn amateuristische ontwerp omzette naar
technische, gedetailleerde 3D tekeningen. Deze waren essentieel voor het slagen van dit project. Vervolgens
bedank ik CTO Wettteren voor de enthousiaste medewerking en de praktische uitwerking van de singel.
Tenslotte dank ik alle collega's die steeds klaar stonden met een luisterend oor, tips en adviezen.Referenties
- Van Empelen R. et al, Normale motorische ontwikkeling van de zuigeling, Kinderfysiotherapie, 2de herziene druk,
Elsevier Gezondheidszorg Maarsen, 2006, p 120 - 128- Petersson Ann Marie, Zitten op een paardenrug, een studie van vijf ruiters met verschillende type cerebrale parese (hersenbeschadiging) zeven of acht jaar oud, Klein Hoefblad, 10de jaargang, 1993, p 23 - 26 - Papma, Dieuwke, Verslag van de FPG studiedag op 24 mei 2003 - mogelijkheden voor ruiters die niet zelfstandig kunnen zitten, Klein Hoefblad n°3, 2003 - Vollaard Judith, Backriding, Klein Hoefblad, 11de jaargang, 1994, p 2 - 6 - Van den Heuvel Geke, Backriding, Klein Hoefblad, 14de jaargang, n°2, 1997, p 3 - 4 - Papma, Dieuwke, Een kijk op hulpmiddelen, Klein Hoefblad, 1ste jaargang, 1984 - Bakker R. & Rekker M., Hulpmiddelen - Teugels, Klein Hoefblad, 3de jaargang, 1986 - Wanzek-Blaul, Dorothee, Het Velzadel, een veelzijdig hulpmiddel voor de therapie, maar ook voor de opleiding van paarden met rugproblemen, Therapeutisches Reiten n°4, 2002, 29ste jaargang - Van de Heuvel Geke, Praktijkervaringen met het vacuumzadel, Klein Hoefblad, 9de jaargang, n°4, 1992, p 16 - 18 - Van de Heuvel Geke, Het Vacuümzadel, ervaringen met het zadel in de afgelopen 6 jaar - deel 1, Klein Hoefblad, 9de jaargang, n°4, 1992, p 16 - Van de Heuvel Geke, Het Vacuümzadel, ervaringen met het zadel in de afgelopen 6 jaar - deel 2, Klein Hoefblad, 10de jaargang, 1993, p 4 - 5 - Van den Heuvel Geke, Hulpmiddelen - Het bontzadel/Polyesterzadel, Klein Hoefblad, 11de jaargang, 1994, p 6 - 7 - Van der Lugt Maria, The Autsralian Stockman saddle, Klein Hoefblad, 12de jaargang, 1995, p 26 - 27 - Wemmers Ellen, Het ligzadel, Klein Hoefblad, 13de jaargang, n°2, 1996, p 2 - Van den Heuvel Geke, Het gebruik van het ligzadel in Emmen, Klein Hoefblad, 16de jaargang, n°2, 1999, p 4 - 6 - Vollaard J., Geurtsen S., Het Ariane de Ranitz zadel, Klein Hoefblad, 6de jaargang, 1989 - FPG, Ariane de Ranitz zadel, http://www.verenigingfpg.nl/hndzit_zadelranitz.php 
   |
KALENDER U kunt uw evenementen bekend maken door ze te plaatsen in deze landelijke agenda. Klik HIER om uw evenement toe te voegen. Het hele jaar door KNHS Wedstrijdkalender
aangepaste sporten bixieproeven lees verder.... Het hele jaar door in het Noorden van het land Activiteiten voor dove kinderen
lees verder....25,26,27 sept. 2009 Arnhem Bio Ruiterweekend
lees verder....10 oktober 2009 Arnhem FPG studiedag "Speels lesgeven"
lees verder.... |